Munaasabaddii maanta ka dhacay Masjidka Nasru-diin ee lagu shaacinayay Midnimadii ay wada gaareen Xarakada Mujaahidiinta Alshabaab iyo Xisbul islaami.

Munaasabad balaaran oo si qurux badan loo soo agaasimay si rasmi ahna loogu shaaciyey Midowga Xarakada Shabaabul Mujaahidiin iyo Xisbul Islaam ayaa maanta ka dhacday Magaalada Muqdisho.

 Munaasabadan oo ay ka soo qayb galeen in badan oo ka mid ah madaxda Shabaabul Mujaahidiin iyo Xisbul Islaam ayaa madaxdii ka soo qayb gashay Munaasabadda waxa ay ka soo jeediyeen khudbooyin iyo fariimo ku wajahan Shacabka Soomaaliyeed.

Hoos Ka Dhagayso Khudbooyinka ay Kala jeediyeen Masuuliyiinta Midnimada gaaray ee Xarakatu Shabaabul Mujaahidiin iyo Xisbul Islaam

Afhayeenka Alshabaab Sh Cali Dheere

Masuul Ka Socda Xisbul Islaam

Xarakada Shabaabul Mujaahidiin ayaa maanta Saxaafadda gudaha iyo dibadda waxay usoo bandhigeen Meydka Askari Ugaandheys ah,kaasi oo habeenkii xalay ay toogteen Ciidamo ka tirsan Guutada Mustafa Abul Yaziid ee dhawaan lagu soo bandhigay magaalada Muqdisho.

Ka gadaal dagaal Culus oo waqti kooban socday kadib oo habeenkii xalay ka dhacay Daarta Shaqaalaha ee ku teedsan Wadada Makka Al-Mukarama ayaa Ciidamada Kumaandooska ee Shabaabul Mujaahidiin,gaar  ahaan Guutada Asha-hiid Mustafa Abulyaziid waxaa usuuro gashay inay gudaha u daataan Saldhiggii daarta Shaqaalaha ay  ku dhex lahaayeen Ciidamada Shisheeyaha gaar ahaan kuwa Ugandha.

Dagaalkaasi Culus kadib Ciidamada Shabaabul Mujaahidiin waxay soo qaadeen Meydka Askari Ugaandheys ah oo ka mid ahaa Askartii lagu dilay dagaalkii xalay dhacay.  

Meydka Askarigan Ugandheyska ah ayaa waxaa ka muuqday Astaamo muujinaya inuu ka tirsan yahay Ciidamada Shisheeyaha ee magaalada Muqdisho ka howlgala.   Tusaale ahaan waxaa Saxaafadda loo soo bandhigay Teesarihiisa gaarka ah,qalab kala duwan oo isugu jiray Agabka Melliteriga sida Rasaas,Cuntooyinka fudud ee Ciidamada ay isticmaalaan,koofidayaha Xabadda celiya,Teleefonada gacanta lagu qaato iyo Agabyo kale.

Afhayeenka Ciidamada Xarakada Mujaahidiinta Alshabaab Sheekh Cali Maxamuud Raage ayaa Saxaafadda kula hadaly halka lagu soo bandhigay  Meydka Askarigan ka tirsanaa Ciidaamada Shisheeyaha ee Xasuuqa ka wada magaalada Muqdisho.

Dhagayso Codka Sheekh Cali dheere
Sheekh Cali dheere ayaa ugu horeyn waxa uu mahad celin ballaan u jeediyay  Ciidamada Kumaandooska Shabaabul Mujaahidiin ee habeenkii xalay jiiray difaacyada wadada shaqaalaha ay ku lahaayeen Ciidamada Shisheeyaha,wuxuuna tibaaxay in Meydka Askarigan ay il qabowsan doonaan Kumanaan Soomaali Muslimiin ah oo u ciil qaba Ciidamada Shisheeyaah ee dalkooda dhibaaatada ku haya.

“Allah ayaa mahadsan,Ciidamada gaarka ah ee Shabaabul Mujaahidiin,waxay xalay ku daateen oo gudaha ay u galeen Saldhigyo ay wadada Makka Almukarama ku lahaayeen Saliibiyiinta nagu soo duushay,Mujaahidiintu waxay noo sheegeen in dagaalkii xalay ay ku dileen Toboneeyo Gaalo Saliibiyiin ah,laakiin Allah waxa uu waafajiyay inay soo qaadaan ama Bulshada muslimiinta ah ay usoo bandhigaan Bakhtiga Salbiigan hortiina ka muuqda,waxaana u mahadcelinaynaa Ciidamada Kumaandooska ee Mujaahidiinta gaar ahaan Guutada Mustafa Abul yaziid ee Camalkan barakaysan fuliyay”.

Sidoo kale Boqolaal ruux oo kamid ah dadweynaha ku dhaqan magaalada Muqdisho ayaa isugu soo baxay Isgoyska Baar Ubax ee degmada Howl wadaag,halkaasi oo loo dhigay Meydka Askariga Ugaandheyska ah ee xalay ay dileen Ciidamada Shabaabul Mujaahidiin.
Dadweynaha isku soo baxay ayaa waxay aad ugu riyaaqsanaayeen inay indhahooda ku daawadaan Meydka Askariga Ugaandheyska ah ee qeybta ka ahaa Ciidamada Shisheeyaha ee Xasuuqa ka wada magaalada Muqdisho,hasse yeeshee ku baxay gacanta Xoogga Mujaahidiinta.
Si kastaba ha ahaatee Xarakada Shabaabul Mujaahidiin aya horey dhoor jeer sidan oo kale waxay magaalada Muqdisho ugu soo bandhigen Meydadka Askar Shisheeye ah oo lagu dilay dagaalada ka socda magaalad Muqdisho.

                                                 SAWIRO DHEERAAD

Dagaaladii kululaa ee galabta ka dhacay magaalada Muqdisho ayaa waxaa u suura gashay Mujaahidiinta Shababul Mujaahidiin in ay cagta  mariyaan difaacyadii Qabuura galeenka halka dhanka kalena ay la wareegeen Mujaahidiintu dhammaan goobihii ay ku sugnaayeen Qabuura galeenka ku qaraabta magaca sharafta badan ee Ahlu Sunnah Wal Jamaacah. 

Goobaha ay Shabaabul Mujaahidiin kala wareegeen Qabuura galeenka aan mabda’a lahayn ayaa waxaa ka mid ah Macbadkoodii Macalin Nuur oo ku yaaley degmada Hodan  oo ahaa meel ay ku caabudaan Allaah Qayrkiis.

Qabuura Galeenkii ku sugnaa inta u dhaxaysa Dabka iyo Bakaaraha ayaa cagaha wax ka dayey ka dib markii ay si kadis ah u arkeen ciidamada caaboon ee Mujaahidiinta Alshabaab oo dushooda taagan waxaana lagu soo waramayaa in ay gadaal ka mareen walaalahooda AMISOM.

Gaalada AMISOM ayey lasoo gudboonaatay cabsi xoogan ka dib markii ay waayeen maleeshiyaad ay gabaad ka dhigtaan oo ka xigsada dhanka Xarakada Shabaabul Mujaahidiin oo ay haatan ka go’antahay in ay Gaal iyo Gaalo raacba ka sifeeyaan magaalada Muqdisho.

Waxaa saaka xaalad daganaansho ah laga dareemayaa fariisimihii Shaley galab ilaa habeenimadii xaley Mujaidiintu gacanta ku dhigeen, Mujaahidiinta Liwaaga Cali Bin Abu-Daalib ee ka howl-gala Wilaayada Islaamiga ee banaadir ayaa dagaalo adag waxay la geleen Ciikadamada Kirishtaanka ah ee Yugaandh oo difaac ka sameystay Hotel Juba, Mujaahidiinta ayaa si geesinomo leh waxey gudaha ugu daateen difaacyada yugaandhiiska iyo kuwa Maleeshiyada ridada ee gabaadka u ah. 

Mujaahidiinta ayaa waxay saaka ku sugan yihiin goobihii xaley kala wareegeen Maleeshiyaadka riddada, sida Wasaaradii Boostada iyo Isgaarsiinta, Isgoyska Boondheere oo laga saarey Ciidamada Burundiska oo halkaa ku sugnaa.

Dhanka kale waxaa jira fariisimo aad u muhiim ah oo xaley Mujaahidiintu la wareegeen, Mujaahidiinta ayaa waxey gacanta ku dhigeen dabaqyo dhaadheer oo kuyaala ag agaarka Hotel Juba dabaqyadaas oo ay soo fuuli jireen Maleeshiyaadka Riddada iyo kuwa gaalada, Ciidamada Mujaahidiinta ayaa halkaa waxey ka sameysteen fariisimo waxaana la filaa in ay hore u sii socdaan Insha’Allah.

Dagaallo culus oo u dhexeeyay Ciidamada Deegaanka Galgala iyo Maleehshiyaadka Cabdi Raxmaan Faroole ayaa xalay markale ka dhacay agagaarka degmada Galgala ee Gobalka Bari oo maalmihii lasoo dhaafay dagaallo ka socdeen. 

Xoogaga Mujaahidiinta Galgala ayaa xalay saqdii dhexe weeraro culus ku qaaday Fariisimo ay Maleeshiyaadka PIS-ta Faroole ku lahaayeen agagaarka galgala waxaana halkaasi ka dhashay Khasaara xoogan oo soo gaaray Maleeshiyaadkii dadka deegaanka kusoo duushay.

  Saraakiil katirsan Ciidamada Mujaahidiinta Galgala ayaa sheegay in dagaalkii xalay ay ku gubeen 3 Gaari oo Nuuca dagaalka ah islamarkaana ay ku furteen 5 qori oo laba kamid ah ay ahaayeen Nuuca PKM-ka loo yaqaan.

 Mas’uuliyiintan u hadashay Sheekh ATAM waxay carrabka ku dhejiyeen in saacado kooban ay la wareegeen Fariisinka ay Maleeshiyaadka Faroole horay ugu sugnaayeen Markii dambana ay dib ugu gurteen iyagoo Bad qabana ay ku laabteen meelihii ay kasoo duulaan tageen.

 Kamiino lagu laayay Maleeshiyada Faroole oo dhacay:

.
Shabakadda SomaliMeMo ayaa loo xaqiijiyey in 48-kii saac ee lasoo dhaafay ay Xoogaga Sheekh AtAM hogaamiyo ay Dhabagallo dhowr ah u dhigeen Maleeshiyaadka Cabdi Raxmaan Faroole.

 Kamiinada ama Dhabagaladu waxay ka dheceen inta u dhexaysa Boosaaso iyo Galgala taasi oo la yaab ku noqotay Maleeshiyaadka Cabdi Raxmaan Faroole ee duulaanka ku ah dadka deegaanka.

 Saraakiisha Mujaahidiinta ayaa noo xaqiijiyay in shalay oo kaliya ay dheceen 3 Kamiin ama Dhabagal laba kamid ahna gaadiid dagaal lagu gubay Khasaara dhimasha ahna ay soo garatay Maleeshiyada Faroole.

 Xoogaga Mujaahidiinta ayaa qarka u saaran in ay kala jaraan Boosaaso iyo Galgala taasi oo keeni karta in ay kala go’doomaan Maleeshiyaadka layskusoo aruuriyay ee dhibaatada ka wada degmada galgala.

 Dhulka Buuralayda ah ku dagaalankiisa ayaa u baahan aqoon dheeri ah iyo Sabar taasina ma hayaan Maleeshiyaadka Garowe iyo Boosaaso lagasoo aruuriyay, ciidamada Sheekh Atam ayaa Tababaro u leh ku dagaalanka Buuraha iyo dagaalka Dhuumalaysiga ah.

Xoogaga Deegaanka ayaa Fashiliyay Hamigii Itoobiya iyo Faroole qabeen oo ahaa in ay Tirtiraan Shacabka deegaanka ee go’aansaday ku dhaqanka shareecada Islaamka waxana muuqanaysa in xoogaga Galgala ay soo ceshanayaan sharaftoodii

Sheekh Cumar oo su’aasha ka leexday ayaa yiri waa in nabadda la adkeeyaa oo dadka walaalahaa aysan is dilin; Ramaddaanku waa marti culus waa in lagu soo dhaweeyaa cibaado iyo dagganaan iyo nabad, waana laga ilaalinayaa dagaal iyo balaayo iyo wax u eg.

Wariyaha ayaa ku celiyey su’aasha wuxuuna yiri sheekh Cumar  waxaan u qaadanayaa ma ahan Diin in Bisha Ramadaan la dagaalamo iyo in colaad la sameeyo ee dhinaca salaamka, nabad galyada iyo amniga lagu dadaalo,  sidaas miyaa?

Sheekh Cumar wuxuu ku jawaabay waa sida aad ila garatay oo u garatay waa in amniga lagu dadaalaa , iyo jacaylka walaal nimada muslimka. Waraysiga si aad u dhagaysato Halkaan Riix Ama Guji
sidoo kale ka Halkaan Riix Ama Guji

Fatwooyinkii sheekh Cumar-Faaruuq ee iska horyimid si aad u dhagaysato Halkaan Riix Ama Guji

Muuqaalka culumadii Orebro, Swiden ku shirtay 1997 iyo Stockhoim 1995 soona sooray fatwadii lagu gaalaysiinayey kuwa gaalada waddanka keenay sida Cumar Xaaji Masale oo 1996 Amaxaarada keenay Soomaliya khaasatan  gobolka Gedo.
Tirada Culumadaan waa 6 Culumada hoosana waa 6 Tira is le eg.
(1) Sheikh Cumar Faaruuq
(2) Sheikh Aadan Ciise Gaadaale
(3) Sheikh Mohamed Cabdi Umal
(4) Sheikh Mohamed Sheikh Osman
(5) Sheikh Ahmed Rashaad Raximahulaah Aamiin
(6) Sheikh Abdullahi Ali Hashi

Sidoo kale Vedio hoos ka daawo taariikh xasuus mudan  iyo dib-u-eegid 1997 shirkii Orebro, Sweden. Culumada Soomaliya sida ay shacabka Soomaliyeed ugu tarbiyadeeyeen gaala-nacaybka iyo in aysan dalkooda u ogolaan ciidamo shisheeye. Sidoo kale Vedio ga waxaa ugu horreeya Sharif Ahmed oo 10,000 toban kun oo wiil oo Soomaliyeed ugu khudbadeeyey Daynuunaay iyo Iidaale isagoo leh: shacab ma jabo ee waxaa jaba dowlad. Waxaa hadalladiisa ka mid ahaa: Itoobiya cidna waxba uma qaban karto. Shariif AXmed wuxuu dalka Itoobiya safar ku tagay intii uu xukunka qabtay 27 jeer halka C/laahi Yusuf uu safar ku tagay  16 jeer. Waxaa Shariifka loo heyataa 10,000 oo wiil ooeSoomaliyeed. Dhammaan wiilashaa Ciidamada Itoobiya ayaa xasuuqay. Vedioga si aad u Daawato Halkaan Riix Ama Guji


Muuqaalka culumada waligood ka soor jeeda ciidamada shishiiye oo aan mowqifkooda badalin. Culumo aan Amisom iyo faragalinta Meles Zenawi iyo Reer Galbeedka ogolayn ahna Geesiyaasha Ummadda Soomaliyeed, ka mudan bilad dahab ah iyo abaalmarin.

Tirada Culumadii hore 6 ayey ahaayeen Culumadaana waa 6 Tira is le eg
(1) Sheikh Jaamac C/salaan Warsame
(2) Sheikh Hassan Mohamud Takar
(3) Sheikh Dr Cumar Iimaan
(4) Sheikh Hassan Hussein Aadan
(5) Sheikh Abdulqadir Muumin
(6) Sheikh Hassan Daahir Aweys.Waxaa aad wax looga xumaado ah in wariyaha VOAda uu yiraahdo kuwo culuma sheeganaya isagoo heysata culumo waaweyn sida Dr Cumar Iimaan iyo Sh Jaamac oo isagoon dhalan ka baxay jaamacado Islaamiya. Culumadaas oo leh kitaabo laga akhristo dunida muslimka sida Dr Cumar Iimaan Kitaabadiisa. Uma malaynaynno in Soomalidu daraasadeeyaan tillaabooyinka culumada taas oo lagu ogaan karo xaqqa. Mana ahan caddaalad in laba sheekh oo aad taqaanno  aad u qabto inay keligood culumo yihiin! Laakiin waxaa taas dhaami lahayd oo cadaalad u dhow in aad dhahdo: culumaa is haysa.

Qofkasta oo jecel in uu ogaado culumada Soomaliya  wuxuu ku qanci karaa Vedio ga laga duubay 1997 iyo1995 xataa sheekh Cumar-faaruuq indhahaaga ku daawo, dhagahaaga ku maqal iyo weliba eheekh Umal oo wiil yar ah markaas jaamacada Madiina ka soo baxay. Ogoow in ay gaalo yihiin. Ha u hogaansamin walaalka Muslimka ahow Gumaystaha Meles Zanawi iyo faragalinta reer Galbeedka. Waxaad taageertaa Dowladda Islaamigaa. Culumada jihaadeysa ee dhallinyaradaa ayaa mustaqbalka waddanka Soomaliya iska leh ee aan ka amar qaadan Meles Zanwi iyo cadowga Soomaliya.

Yeysan ku niyad jabin website yada iyo iclaanka reer Galbeedka u adeega iyo cadowga Allah. Xasuusnow in 10 Gobal oo Soomaliya ka mida ay ka dhisan tahay Dowlad Islaama, kana madaxbannaan gumaysiga Meles Zanawi.

Somalimidnimo.com ka filo dhawaan muxaadaraad ku saabsan mowqifka Amisom iyo culumada Soomaliya ee u taagan sidii loo heli lahaa Dowlad Islaamiya iyo Soomali xor ah oo kaligood is maamula waxna aan loo yeerin. Culumada Soomaliyeed ee ku hoos nool waddamada gaalada waxaan u sheegaynnaa in aan u cudurdaarnnay annagu laakiin ay Allah ka baqaan oo haddii aydaan waxba taraynin walaalaha Dowladda Islaamka dhisaya ka daaya dacaayaaadka iyo gaalaysiinta.

Maxamed Xaamud
Isha Maqalka Waraysiga Idaacadda VOA ayaa Xuquuqda Iska leh
SOMALIMIDNIMO.COM

 Zenawi oo arrintaas ka hadlayey waxa uu yiri: “Gobolka Soomaalida isbedelka ugu weyn waxa uu yimid markii dadka rabitaankooda nabadda ay difaacdeen, taas oo ah furaha, waxay dadweynahu isu diyaariyeen in ay difaacdaan nabadooda oo u dhintaan, taas ayaa waxay bedeshey miisaankii gobolka oo dhan, waxayna ka dhigtay mid aad ugu adag kooxahaasi in ay ku badbaadaan gobolka, taas weeye sababta ay hadda u yihiin markii ay ugu taagta darnaayeen. Dadweynaha ayaa dawladdu awoodeeda ku xoojisay si ay ula dagaalanto ONLF iyo (U)WSLF, arrimahaas awgeed nabada gobolka ayaa soo ifaysa, waxaan filayaa dhawr bilood gudahood waxaan ku gaari doonaa nabad gelyo raaxo leh ee gobolka. In aan heshiis la gallo kooxda ugu taagta daran su’aal aniga iitaal ma aha.

Zenawi waxa uu UWSLF ku eedeeyey in ay ahaan jireen Argagaxiso oo hadda nabadda qaateen, isagoo arrintaas ka hadlaya waxa uu yiri: “Sidaad ogtihiin (U)WSLF waxaa markii hore loogu yeeri jirey Al-Itixaad, waadna ogtihiin wixii Al-tixaad ka samaynayeen halkan Addis Ababa, waxay ahaayeen argagaxiso wax xasuuqa, xilli dhexaad ah ayey waxay go’aansadeen in ay ka baxaan Al-Itixaadka Soomaaliya, markaas ayey bedeleen magacoodii. Hadda waxay raadinayaan nabbad, waxaana ku faraxsanahay taas mar haddii ay u soo gudbeen dhanka nabadda.” Eedaymahaas waxa uu soo jeediyey Agoosto 11, 2010 oo ah kaddib heshiiskii xukuumaddiisa iyo UWSLF ee July 29, 2010.

Zenawi oo adeegsanaya xirfadii gumaystayaashii reer Yurub ee “Qaybi oo Xukun” ayuu isku deyey in uu sharaxaad qabiil ka bixiyo laba garab oo uu sheegay in ay ka tirsan yihiin ONLF oo garab kamid ah uu heshiis kula jiro, garabna uusan kula jirin. Waxana uu yiri: “Waxa kale oo wada hadal nagala dhexeeyaa garab ONLF, oo ah garabka ugu muhiimsan. Sidaad ogtihiin ONLF sida bulshada Soomaaliyeed oo dhan waa kuwo ku salaysan qabiil. Kooxda wada hadalku noo socdo waa jilibka labaad ee ugu weyn beesha Ogaadeen. Jilibka ugu weyn Ogaadeen weligood kama qayb qaadan ONLF. Garabka aan wada hadalku noosocon waxay ka tirsan yihiin jilib kale oo yar oo ah Ogaadeen. Kooxda wada hadalku noosocdo waa jilibka Reer Cabdille, kooxda aan wada hadalku noo socon waa jilibka Reer Isaaq.”

Hadalka Zenawi ee Augu 11, 2010 Dhegeyso ama soo rogo Warbixinta SomaliTalk.com oo dhamaystiran si aad u akhriso Halkaan Riix Ama Guji

Warbixintii SomaliTalk ka Diyaarisay Hishiiskii Meles Zanawi iyo Jamhadii Somali Galbeed ee  Cadowga Gacanta loo Galiyey si aad u akhri Halkaan Riix Ama Guji

Xuquuqda Qoraalka, Codka Meles Zanawi Masawirka Dhammaan
waxay u xafidan tahay Shabakada Caalamigaa ee WWW.somalitalk.com

Haddaba inta aynaan u gudbin qodobada xeeladaysan ee heshiiskaas caqabadda ku ah, aan marka hore ka boganno heshiiskaasi sidii uu u qornaa oo Af-Soomaali ku tarjuman, waa kan heshiiska oo dhan:

Laba qodob oo ka mid ah Dastuurka Itoobiya ayaa ku xusan heshiiska sare, waa Qodobka 32aad (oo ku saabsan Xorriyada Socdaalka) iyo 39aad (oo ku saabsan xuquuqda Shucuubta iyo Qowmiyadaha) – Tarjumadoodana hoos ayaan ku arki doonaa. Guddoomiyaha UWSLF Sheikh Ibraahim markii uu heshiiska saxiixay kaddib waxa uu xooggan uga hadlay Qodobka 39aad mar uu waraysi siiyey Idaacadda Codka Maraykanka (Dhegeyso ama soo rogo).

Qodobka 32aad waxa uu ku saabsan yahay Xorriyada Socdaalka, waan aqodob khuseeyo dadka shacabka ah iyo safaradooda, waxana uu qodobkaasi dhigayaa sidan:

• Qof kasta oo Itoobiyaan ama ajnabi ah oo si sharci u jooga Itoobiya; waxa uu inta uu ku jiro dalka gudihiisa uu xuquuq u leeyahay in uu si xor ah u socon karo oo si xor ah u degi karo meesha uu doono, waxa sidoo kale uu xaq u leeyahay in uu ka bixi karo dalka markii uu doono.
• Qof kasta oo Itoobiyaan ah waxa uu xaq u leehay in uu dalkiisa ku soo laabto.

Qodobka 39aad ee Dastuurka Itoobiya iyo Shuruudaha ku xiran

Guddoomiyaha ururka UWSLF oo waraysiyo bixiyey kaddib heshiiska sare ee uu la saxiixday Itoobiya, waxa uu dadweynaha xusuusiyey in heshiiskaas uu ku jiro qodobka 39-aad ee dastuurka Itoobiya. Haddaba aan eegno qodobkaas.

Qodobkaas 39-aad waxa uu qeexayaa xuquuqda ay leeyihin Shucuubka iyo Qowmiyadaha ku dhaqan Itoobiya oo dastuurka Itoobiya ku macneeyo“Nations, Nationalities, and Peoples” (الأمم والقوميات والشعوب). Qodobkaas oo aan tarjumadiisa hoos ku arki doono waxaa ka mid ah in uu qeexayo in “Shucuubta iyo Qowmiyadaha ku nool Itoobiya ay xuquuq u leeyihiin in ay aayahooda ka tashadaan, oo uu ka mid yahay in ay xuquuq u leeyihiin ay goostaan.” Laakiin waxa uu qodobkaas qaybihiisa kale qeexayaan shuruuddaha ku xiran in arrintaasi dhaqan gasho, waxaana shuruudahaas ka mid ah:

• Markii ay ansixiyaan saddex-meelood-oo-labo (2/3) xubnaha Golaha Sharci dejinta
• Markii ay xukuumadda Itoobiya ay qaban qaabiso cod bixin
• Markii lagu ansixyo aqlabiyadda codbixin la qaado
• Markii ay xukuumadda Itoobiya ay awoodda ku wareejiyo guddiga Qowmiyadda
• Markii qaybinta hantida loo maareeyo sida uu dhigayo sharcigu.

Ugu horayn waxaa xusid mudan Dastuurka ay ku dhaqanto Itoobiya waxaa la ansixiyey 8 December 1994 (oo si rasmi ah loo dhaqan geliyey August 22, 1995). Halkaas waxaa ka cad in dastuurkaas la dhaqan geliyey 2 sano kaddib markii ay jabhadda UWSLF hubka qaaday (1992) si ay u xorayso Soomaali Galbeed. Jabhaddu xilligaas ma aqbalin qodobkaas, waayo waxay dagaalka sii wadey 16 sano oo kale.

Halkaas waxaa kaaga soo bixi kara in caqligu ku siiyo sababta ay madaxdii ururku muddadaas dheer u aqbali waayeen qodobkaas (39aad) oo ay u arki karaan in uu yahay qodob caqabdo xoogweyn la hordhigay. Waa marka lagaba soo tago in markii horeba ee gumaysiga la hoos geynayey aan cidna dadka afti weydiin, sidaas daraadeedna aysan u baahnayn in la yiraahdo xornimo in aad rabtaan ayaan codbixin idin weydiinaynaa – taas oo qadaf ku ah Qowmiyadda Soomaaliyeed.

Su’uaasha la is waydiinayaa waxay tahay miyuu jiraa wadan Geeska Afrika kuyaal oo Dastuur ama waxay qortaan ku dhaqma, ama raaca marka laga reebo dowladihii rayidka ahaa oo Soomaaliya soo maray oo lagu tilmaamo kuwii ugu roonaa abid. Hadaan si kale u dhigno Itoobiya cusub miyaa dhalatay, goormaa Itoobiya Dastuur tix galin jirtay? goormayse dadka ay gumaysato wax xuquuqa u ogolayd?. Qodabkan 39-aad waxaa la dhaqan galiyey 1995 xilgaas ilaa hadana ma shaqayn, maxaa iska  badalay Itoobiya oo soo kordhay iyana waa su’aal kale. Marka laga yimaado dadka Soomaalida ee la gumaysto, miyeysan xabsiyada Itoobiya ku jirin kuwa Itoobiyaan ah, oo kaliya lagu haysto, kala duwanaanshaha fikirka ama mucaaridnimo afka ah?

Arimaha kale oo la is waydiinayaa waxay yihiin Jabhadaan Soomaaliya ayaa lagu aas aasay ilaa hadana jiritaankeeda waxaa sabab u ah ummadda Soomaaliyeed ee magaceeda ay wadato, hada Su’aashu waxay tahay; Itoobiyana xilligan hadda ah oo heshiisku dhacayo waxa ay Soomaaliyadii xorta ahayd ka samaynayso waa laga wada dharag sanyahay, gobola ay soo marayaan ama kasoo duulayaana waa gobolkii maqnaa ee loo baaba’ay dartiis, hadaba jabhadda muxuu noqonayaa dowr koodu? Ma shacab dowladooda iyo ciidan kooda  taageersan ayey noqon doonaan?, mise waa go’i doonaan oo Dowlad aan dowlad kale loosii marin ayey noqon doonaan?.

Guddoomiyaha UWSLF Sheikh Ibraahim Maxamed oo ka hadlayey mowqifka ay qaateen waxa uu yiri “Qiimayntaasi waxay ku salaysan tahay: nin haddii uu 200 doolar kaa dhaco, oo aad 100 ka heleyso, oo 100 kaa maqantahay, ma waxaad leedahay 100-kaas ma qaadanayo ilaa 200-dii boqol aan helo, mase inta 100-ka qaadatid, ayaad 100-ka kale oo weliba loo jidbixiyey sidii aad ku raadsan lahayd ayaad ku raadsanaysaa, annaga jawaabtadu taas ayey ku salaysan tahay. Wixii naga maqnaa waxbaan helay, waxa kalena iyagoo weliba loo jidbixiyey oo si qaanuuni ah oo dastuuri ah loogu jidbixiyey in aan ummaddaas qoratay kamid noqonno taas ayaan annagu ku qanacnay. (Dhegeyso ama Soo rogo).

Qodobka qiilbixinta ee laga hadlayaa waa qodobka 39aad ee Dastuurka Itoobiya.

Waakan qodobka 39-aad oo tarjuman:

Halkaas waxaa markale kaaga cad caqabadaha aan la mari karin ee Itoobiya hordhigtay waxa ay ugu yeertay Qowmiyadaha iyo Shucuubtu in ay xaq u leeyihiin in ay aayahdooda ka tashadaan oo haddii ay doonayaan Itoobiya ka go’aan. Waxaa caqliga fekerayaa ku siinayaa in haddii qodobka 39-aad ay Qowmiyad ku dhaqan Itoobiya adeegsan karto si ay u go’do, waxaan looga dheerayn lahayn Qowmiyadda Oromada oo laga soo bilaabo 1973 dagaal hubaysan kula jirtey xukuumadda Itoobiya si ay madax bannaani ugu helaan dhulkooda OROMIA.

Qowmiyadda Oromada ee ku dhaqan Itoobiya waxaa lagu qiyaasaa 27 million – waxay boqolkiiba 34.49% ka yihiin dadweynaha ku dhaqa dhulka hadda loogu yeero Itoobiya oo ay ku nool yihiin 79 million qiyaas la sameeyey 2008.

Tan kale qodobka 39-aad, sida aan soo aragnay, waxaa ku xusan in: Markii ay arrintaas ansixiyaan saddex-meelood-oo-labo (2/3) ee xubnaha Golaha Sharci dejinta (Legislative Council) ee ay khusayso.” Qowmiyadda Oromadu sababta ay taas ugu hirgeli la’dahay ayaa waxaa ka mid ah in golayaasha laga hadlayo ay yihiin kuwo fikir ahaan marka horeba raacsan xisbiga talada haya si ayba u soo galaan golaha.

Halkaas waxaa ka cad in marka aad SHACAB noqotid in lagu talo galay, caqabadaha qodobkaas la socda awgood, in aad ku jirtid gumaysi waligaa adigoo fahamsan ama is diidsiinaya.

Arrintaas waxa kale oo durbadii laga dheehan karaa qaabka ay u hadleen madaxda Itoobiya kaddib markii ay hubsadeen heshiiska lagu soo afjarayo Iskacaabintii ay wadey jabhaddii UWSLF oo aqbashay in ay Shacab noqotay.

Jees Jeeska Zenawi iyo xukuumaddiisa ee ku aadan cidda la heshiisay

Wasiirka warfaafinta Itoobiya Bereket Simon ayaa April 9, 2010 sheegay in UWSLF ay aqbashay in gebi ahaan ay u hoggaan samaan dastuurka Itoobiya, isagoo arrintaas ka hadlayey waxa uu yiri “Jabhadda UWSLF waxay aqbaleen gebi ahaanba in ay u hoggaansamaan dastuurka Itoobiya oo si sharci ah u hawl galaan ayagoo ka tanaasulaya halgankii hubaysnaa,” Waxana uu intaas ku daray “Waxaan rajaynaynaa in madaxdoodu halkan (Addis Ababa) yimaadaan si ay u sharxaan qaabka ay ugu hawl geliyaan nidaam sharciyeedka Itoobiya.

Sidoo kale Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Meles Zenawi oo saxaafada la hadlay ayaa sheegay in UWSLF iyo Itoobiya ay heshiis isla galeen kaddib markii UWSLF ay ka daashey dagaalkii. Hadalkaas waxa Zenawi yiri wax yar ka hor intii aan heshiiska la saxiixin. Sheikh Ibraahim markii taas la weydiiyey waxa uu kaga jawaabey “waxba hadaladaas warbaahinta laga sheegay macno nooma samaynayaan“. (Dhegeyso | soo rogo).

Zenawi oo hadalkaas mar labaad ku celiyey, oo sii xoojiyey:

Zenawi waxa uu markale si qeexan u sheegay, shir jaraa’id oo uu August 11, 2010 ku qabtay Addis Ababa, in kooxaha heshiiska la gala gashay ay yihiin “hadda kuwa ugu taagta daran” oo ay heshiiska ogolaadeen kaddib markii “kooxahaasi ay ku badbaadi waayeen degaanka.”

C/Risaaq Xaaji Xuseen (2002): “Shantii ilaa lixdii sano ee aynu soo dhaafnay,taliska Meles Zenaawi ee Itoobiya marnaba ma qarsan sida uu ugu raad-joogo meel-marinta himilada haliilka joogtada ahi weheliyo ee muddada qarniyada ah uu dalkaasi ku soo taamaayey; taas oo ah isballaarinta iyo dhul-ka-gogashada dalalka deriska la ah sida soomaaliya… Warqaddii C/risaaq Xaaji Xuseen..

Zenawi oo arrintaas ka hadlayey waxa uu yiri: “Gobolka Soomaalida isbedelka ugu weyn waxa uu yimid markii dadka rabitaankooda nabadda ay difaacdeen, taas oo ah furaha, waxay dadweynahu isu diyaariyeen in ay difaacdaan nabadooda oo u dhintaan, taas ayaa waxay bedeshey miisaankii gobolka oo dhan, waxayna ka dhigtay mid aad ugu adag kooxahaasi in ay ku badbaadaan gobolka, taas weeye sababta ay hadda u yihiin markii ay ugu taagta daraayeen. Dadweynaha ayaa dawladdu awoodeeda ku xoojisay si ay ula dagaalanto ONLF iyo (U)WSLF, arrimahaas awgeed nabad gobolka ayaa soo ifaysa, waxaan filayaa dhawr bilood gudahood waxaan ku gaari doonaa nabad gelyo raaxo leh ee gobolka. In aan heshiis la gallo kooxda ugu taagat adaran su’aal aniga iitaal ma aha.

Zenawi waxa uu UWSLF ku eedeeyey in ay ahaan jireen Argagaxiso oo hadda nabadda qaateen, isagoo arrintaas ka hadlaya waxa uu yiri: “Sidaad ogtihiin (U)WSLF waxaa markii hore loogu yeeri jirey Al-Itixaad, waadna ogtihiin wixii Al-tixaad ka samaynayeen halkan Addis Ababa, waxay ahaayeen argagaxiso wax xasuuqa, xilli dhexaad ah ayey waxay go’aansadeen in ay ka baxaan Al-Itixaadka Soomaaliya, markaas ayey bedeleen magacoodii. Hadda waxay raadinayaan nabbad, waxaana ku faraxsanahay taas mar haddii ay u soo gudbeen dhanka nabadda.” Eedaymahaas waxa uu soo jeediyey Agoosto 11, 2010 oo ah kaddib heshiiskii xukuumaddiisa iyo UWSLF ee July 29, 2010.

Zenawi oo adeegsanaya xirfadii gumaystayaashii reer Yurub ee “Qaybi oo Xukun” ayuu isku deyey in uu sharaxaad qabiil ka bixiyo laba garab oo uu sheegay in ay ka tirsan yihiin ONLF oo garab kamid ah uu heshiis kula jiro, garabna uusan kula jirin. Waxana uu yiri: “Waxa kale oo wada hadal nagala dhexeeyaa garab ONLF, oo ah garabka ugu muhiimsan. Sidaad ogtihiin ONLF sida bulshada Soomaaliyeed oo dhan waa kuwo ku salaysan qabiil. Kooxda wada hadalku noo socdo waa jilibka labaad ee ugu weyn beesha Ogaadeen. Jilibka ugu weyn Ogaadeen weligood kama qayb qaadan ONLF. Garabka aan wada hadalku noosocon waxay ka tirsan yihiin jilib kale oo yar oo ah Ogaadeen. Kooxda wada hadalku noosocdo waa jilibka Reer Cabdille, kooxda aan wada hadalku noo socon waa jilibka Reer Isaaq.”

• Hadalka Zenawi ee Augu 11, 2010 Dhegeyso ama soo rogo

Xiriir la sheegay in Khamiis August 12, 2010 ay yeesheen Meles Zenawi iyo Guddoomiyaha Ururka UWSLF Sheikh Ibraahim Maxamed Xuseen ayaa Zenawi waxa uu si jees-jees ah ku yiri “Dawladda Federaalka Itoobiya waxaa ka go’an in ay horumariso nolosha SHACABKA Soomaaliyeed,” maalin ka horna (Aug 11, 2010) waxaa Zenawi sheegay in uu ciidamadiisa markale u dirayo Muqdisho “haddii laga fursan waayo.”

Culimada Soomaaliyeed hore ayey uga digeen in aan la aamini karin Itoobiya iyo qiyaamooyinkeeda, waxayna si kulul uga hadleen cidda raacda Itoobiya. Culimadaas hore uga hadlay waxaa ka mid ah: Sh. Maxamed Sh. Cusmaan oo Swden 1997 muxaadaro uu ka jeediyey yiri: “Waxaad ahaan jirtey ma rabno ee hadda maxaad tahay, hadda amxaar keene ayaad tahay iyo amxaaro soo hoggaamiye, ka soodare. Sheikh Aadam Maxamed Ciise (Sweden 1999) waxa uu yiri: “Jabhadaha aad arkeysaan waa mindidii xabashida iyo cadawga.” Sheikh Maxamed Rashaad (Swden 1997) waxa uu yiri: “Dalka Soomaaliya la yiraahdo in marka hore loo qaybiyo gobollo, oo gobol kasta loo sameeyo nin governatoore ah, oo ra’iisul qabiilo ah in loo sameeyo, goboladaas nimanka jooga ee qabqablayaasha dagaala ah waxaa laga saxiixay in aanu waxba ka qabinin ku hoos noolaadka dawladda Itoobiya. Tallaabada xigtaana waa in Soomaaliya la hoos keeno Itoobiya. Qaddiyadaas waxaa diidan ninkii mutacallim ah ee toosan, ninka wadaadka ah ee toosan iyo shacbiga toosan. Sh. C/laahi Cali Xaashi (Sweden 1997) ayaa sidoo kale ka hadlay dadka soo raaca Itoobiyaanka iyo xukunkooda. Sh. Cumar Faaruuq (Swden 1997) ayaa yiri “waxaa muuqda Amxaaradii dad ayaa la socda. Ninkii gaalada raaca ee hiil iyo hoo ku darsada, wixii qof muslim ahi lahaa qofkii gaalo siiyaa waa gaaloobayaa. Sheikh Maxamed Umal (Sweden 1995) waxa uu yiri “ninkii gaalo awliyo ka dhigta Ilaahay agtiisa waxa uu ka yahay ma jirto.”

Gabaygii Idinkaa dalkaba lehee, Dawlad maa u noqotaaan ee Seyid Maxamed

Taariikh-yahannada ayaan u dhaafaynyaa in ay ka hadlaan waxyaabihii ay gumaysiga ka yiraahdeen aqoonyahankii hore ee Soomaaliyeed ee Af-maalka iyo Aftahanka ahaa sida Xaaji Aaden Afqallooc (oo qiyaaskii sannadkii 1940-kii qeexay arrin uu ku macneeyey saddexdii dhardhaar ee Gumeysiga oo uu sheegay haddii saddexda dhardhaar laga hoos saaro in ay gumaystuhu dhulka kusoo dhacayo).

Balse waxaa xusid mudan  Gabay uu tiriyey halgamaagii Soomaaliyeed, Sayid Maxamed Cabdullaah Xasan oo mirihiisa ay ka mid ahaayeen:

• Doodna waxaan u leeyahay …… Culima dafaarka ah
• War ani idinma doocine ………… Idinkaygu diimayee
• Dalkaad iibiseen baa ……………. Dacarta igu kiciyayee
• Shan haloo idiin daran ………….. Dannigiin ka fiirsada
• Mar waa inaad dayoowdeen …..Diirad haydin qabatee
• Dadka aydin raacdeen ………….. Isna wuu idin diga gubi
• Dillaalkii la siiyana ……………….. Dunna kama helaysaan
• Ninkii idin darraabana ………….. Ajri iyo ducuu heli
• Dibna deeqda Eebahay ………… Dibinta saari maysaan
• Diin nimaan lahayni ……………… Dameer caynsan weeyee
• War maxaa dufulayahoow ……..Cadaawaha ugu daranteen
• Wanka doosha wayn iyo……….. Ma dagadaad u xilateen
• Qandiga mayska duubtaan ……. Dawarsigu ma fiicnee
• Awyaaloow ma diiddeen ……….. Jahaad maw dareertaan
• Warma danana iyo seef ………… Darta maad ku qaaddaan
• Darmaan haad la qooqdiyo ……. Doolaab maa u fuushaan
• ……
• Idinkaa dalkaba lehee ………….. Dawlad maa u noqotaaan
• Illeen doqni calaf maleh ………… Dulbaax** maxaa ka baylahay.

Xigasho:Shabakadda caalamiga ah ee Somalitalk.com

Ciidamada Xisbada Wilaayada Islaamiga ah ee Jubooyinka ” Jubada Hoose & Jubada Dhexe” ayaa howl-gal burcad sifeyn ah oo ay shalay Duhurkii ka fuliyeen Deegaanno hoostaga Degmada ” Jammaame” waxay ku dileen mid ka mid ahaa Burcada ugu caansanaa Jubooyinka kaas oo in badan ay ku raad-joogeen Ciidamada Mujaahidiinta. 

Howl-galka ay fuliyeen Ciidamada Xisbada Wilaayada Jubooyinka ayaa ka dambeeyay kadib markii dadka deegaan ” Wirrkooy” ee u dhexeeya Tuulooyinka ” Sanguuni iyo Buulo-Guduud” oo Hoostaga Degmada Jammaame ay Ciidamada kusoo wargeliyeen in Ninka lagu magacaabo ” Xassan Khaldaan” iyo koox burcad ah oo uu wato ay ku suganyihiin Tuulada, iskuna diyaarinayaan inay falal dhac ah ka geystaan halkaas.

Ciidamada Xisbada ayaa durbadiiba Tuulada soo gaaray waxaana halkaas ka dhacay israsaasayn Kooban, taas oo sababtay inuu isla goobtii ku dhinto ” Xassan Khaldaan” oo ahaa Burcad si weyn looga yaqaanay deegaannada ay ka koobantahay Wilaayadu maadaama uu wax badan halkaas dadka Musaafirka ah ku dhibaatayn jiray.

Waaliga Wilaayada Islaamiga ah ee Jubooyinka “Sh.Abuukar Cali Aadan” oo Saxaafada kula hadlay Magaalada Kismaayo ayaa Xaqiijiyay dhimashada ninkaas Burcadka ah, sidoo kale wuxuu sheegay inay firxadka kuwii kale ay weli sii baacsanayaan, wuxuuna u mahad-celiyay dadka ku dhaqan deegaanka ” Wirkooy” oo Ciidanka kusoo wargeliyay ninkaas in muddo ah ay raadinayeen Ciidamada Xisbada.

Sh.Abuukar Cali Aadan ayaa sidoo kale sheegay in Maydka ninkii Burcadka ahaa la keenay Tuulada ” Buulo-Guduud” halkaas oo lagu duugay, wuxuuna Ballan qaaday inay gacan bir ah ku qaban doonaan cid walba oo isku dayda inay carqaladayso Xaalada Nabadgelyo ee ka jirta Wilaayada Islaamiga ah ee Jubooyinka.

Wilaayada Islaamiga ah ee Jubooyinka ayaa inta aysan Mujaahidiintu gacanta ku dhigin waxay ka mid ahayd Gobollada Koonfurta Soomaaliya ugu badan ee lagu dhibaateeyo dadka Shacabka gaar ahaan kuwa Musaafirka ah, iyadoo si weyn loo wada xusuusto Isbaarooyinkii tixnaa wadooyinka Gobollada Jubada Hoose iyo Jubada Dhexe, halkaas oo ay hada ka jirto Wilaayado Islaami ah taas oo dhulka kusoo dabaashay Nabadgelyo iyo kala dambayn aan hore usoo marin Bulshada halkaas ku dhaqan.

Waxaa maanta oo Arbaco ah isla markaana ah maalinkii koowaad Bisha Barakaysan ee Ramadaan Sanadka 1431 Hijrada, si buuxda looga wada Soomanyahay Dhamaan Degmooyinka iyo Deegaanada ay ka Jiraan Wilaayaat-ka Islaamiga ah ee ka taliya Koonfurta iyo Bartamaha Soomaaliya. 

Go’aan kasoo baxay Maktabka Garsoorka Guud ee Xarakada Mujaahidiinta Al-Shabaab ayaa Xalay fiidkii waxaa amar lagu siiyay Dhamaan Wilaayaat-ka Islaamiga ah inay dadka u sheegaan Bilashada Bisha Barakaysan ee Ramadaan Sanadka 1431 Hijrada, kadib markii Maktabku uu soo xaqiijiyay in dadka arkay bilashada Bisha Ramadaan ay Yihiin dad Muslimiin ah oo lagu kalsoonaan karo isla markaana Gobollo kala duwan laga arkay bilashada Ramadaan .

Wilaayaat-ka Sida Buuxa looga Soomanyahay Maanta oo Arbaco ah waxay kala yihiin : Wilaayada Jubooyinka ” Jubada hoose & Jubada Dhexe”, Wilaayada Gedo, Wilaayada Baay & Bakool, Wilaayada Shabellada Hoose, Wilaayada Banaadir, Wilaayada Shabellada Dhexe, Wilaayada Hiiraan iyo Wilaayada Galgaduud.

Waxaa Gabi ahaan xiran goobihii Maqaayadaha ahaa ee laga cuntayn jiray Xilliga Maalinkii ah, sidoo kale Goobigii Cabitaannada kala duwan lagu iibin jiray ayaa iyaguna Xiran, Mana jirto haba yaraatee Goob Cunto ama Cabitaan oo furan inta ay Mujaahidiintu ka taliyaan, Arintaas oo ah Fadli weyn oo uu Allaah Ummada Soomaaliyeed ku galladaystay maadaama hore loo arki jiray wadooyinka qaarkood dad si bareer ah oo aan Gabasho lahayn u jebin jiray Amarka Allaah iyo Rukniga Soonka iyaga oo aan wax cudur-daar ah lahayn.

Saamaynta Bilashada Bisha Ramadaan ee Sanadka 1431 Hijriyada ayaa si weyn looga dareemayaa dhulka Ballaaran ee ay Wilaayaat-ka Islaamiga ah ka taliyaan, iyadoo Saamaynta ugu weyn ay ka muuqato ” Masaajidda” oo durbadiiba ay soo buux-dhaafiyeen dadweyne fara badan oo Cibaadaysanaya, Qaarkoodna ay Duruus Diini ah ku qaadanayaan gudaha Masaajida.

Farxad ballaaran ayaa laga dareemayaa Bulshada Muslimka ah ee ku dhaqan Wilaayaat-ka Islaamiga ah taas oo ku salaysan inuu meesha ka baxay is-qabqabsigii ka jiri jiray Bilashada Bisha Ramadaan ee dadka u dhaxayn jiray, Maadaama maamulka Koonfurta iyo Bartamaha Soomaaliya uu gacanta ugu jiro Hal maamul oo hal hoggaan ka wada dhaxeeyo.

Idaacadaha Islaamiga ah ee ka howl-gala Wilaayaat-ka Islaamiga ah ayaa iyaguna durbadiiba maanta Bilaabay Barnaamijyo Qiima badan oo ay ugu tala galeen inay ugu faa’iideeyaan Shacabka Muslimka ah ee ku jira Bisha Ramadaan ee Qiimaha leh.

Waxaa jira Deegaano kooban oo ay ku suganyihiin Kooxo Gaalo-Raacyo ah kuwaas oo aan sida Muslimiintu maanta u Soomeen looga Soomin, Isla markaana dadkii Muslimiinta ahaa ee halkaas ku dhaqnaana loo diiday inay Waajibka Allaah ee Soonka guda galaan, sida Deegaano kooban oo ka mid ah Galgaduud ayna ku suganyihiin Kooxo Mushrikiin ah iyo Degmada Dooloow ee ku taalla Xad-beenaadka.